Naprawa elementów nowoczesnego nadwozia cz. III 2008.03.11

Naprawa elementów nowoczesnego nadwozia cz. III
PANELOWE NAPRAWY BLACHARSKIE
Rynek usług napraw blacharskich podlega ciągłej ewolucji. Do niedawna jednym z podstawowych zajęć wielu warsztatów blacharskich było wykonywanie napraw głównych samochodów powypadkowych głównie tych importowanych z zagranicy. Jak wiadomo opłacalność takich napraw wraz z otwarciem granic znacznie się zmniejszyła i grupa warsztatów, która zdążyła między innymi na takich naprawach zarobić zmieniła nieco swój profil usług, rozszerzyła zakres oferty lub zainwesto-
wała w nowoczesne technologie.
Część warsztatów, która posiada zwykle lepsze wyposażenie weszła w struktury sieci likwidacji szkód powypadkowych największej polskiej firmy ubezpieczeniowej PZU. Na rynku napraw blacharskich pozostało jednak wiele zwykle niewielkich kilkuosobowych przedsiębiorstw działających poza wszelkimi strukturami opierających zdobywanie klienta na swoich indywidualnych metodach, a w tym na oferowaniu niedrogich usług blacharskich związanych z usuwaniem niewielkich i średnich uszkodzeń.
Kolejnym czynnikiem w znacznym stopniu wpływającym na zmiany na rynku usług blacharskich jest nieustanny postęp w konstrukcji karoserii samochodowych. Jedną
z podstawowych zmian, jakie dokonały się w ostatnim okresie jest wprowadzenie różnorodnych materiałów konstrukcyjnych czyli zastosowania konstrukcji hybrydowej. Stanem normalnych jest zastosowanie w jednym nadwoziu zarówno stali wysokogatunkowej (trudno spawalnej) jak i stopów aluminium oraz tworzywa sztucznego. Z tego powodu naprawa nowoczesnego nadwozia samochodowego wymaga od warsztatu blacharskiego nowego podejścia technologicznego oraz niejednokrotnie zastosowania nowoczesnych technologii dotąd nie spotykanych przy tego typu naprawach. Jak wiadomo skoro technologie to i narzędzia i urządzenia. Rynek wyposażenia warsztatów samochodowych jak zwykle błyskawicznie zareagował na zapotrzebowanie na nowoczesne technologie i oferta jest bogata. Problem stanowią jedynie niska znajomość problematyki nowych technologii oraz niedostateczna oferta specjalistycznych szkoleń skierowana do środowiska pracowników serwisów blacharsko-lakierniczych.
Nowoczesne nadwozie
Konstrukcja nowoczesnego nadwozia samochodowego spowodowała niemal rewolucyjne zmiany w stosowanych technologiach naprawczych. Naprawa elementów współczesnej karoserii wymaga nowego podejścia oraz zastosowania nowoczesnej wiedzy oraz specjalistycznych urządzeń. Należy przede wszystkim mieć na uwadze, że podczas całego procesu naprawy można napotkać na różne materiały konstrukcyjne. Znaczną trudność sprawiają współczesnym blacharzom elementy wykonane ze stali wysokogatunkowej. Częstym błędem popełnianym przez warsztaty naprawcze jest próba spawania metodą tradycyjną blach wysokogatunkowych. Nadmierne podgrzanie elementów wykonanych z takich blach powoduje nieodwracalną utratę własności mechanicznych, które uzyskano podczas starannego i skomplikowanego procesu produkcji samochodu. Dodatkowo podgrzewanie w procesie tradycyjnego spawania powoduje często niepożądane efekty odkształcania powierzchni itp.
Kolejną negatywną stroną takiego błędu jest nieodwracalne uszkodzenie powłok galwanicznych, którymi pokryte są elementy. Technologią, która pozwala na zminimalizowanie wszelkich opisanych powyżej skutków jest lutospawanie czyli lutowanie twarde w osłonie gazowej. Spoiwem jest drut CuSi3 (fot.1).
Podstawową zaletą tej technologii jest fakt iż proces ten odbywa się stosunkowo niskiej temperaturze jak na łączenie elementów stalowych. Temperatura pracy jest znacznie niższa od tej przy tradycyjnym spawaniu drutem stalowym i wynosi ok. 1000ºC. Dodatkową zaletą łączenia poprzez lutospawanie lub klejenie jest odporność na korozję. Współczesna naprawa blacharskie niewiele przypomina technologie stosowane przed wielu laty. Wzrosły również wymagania dotyczące wiedzy blacharskiej szczególnie dotyczącej znajomości budowy nowoczesnego nadwozia jak i niezbędnej znajomości nowoczesnych technologii naprawczych. Jakość naprawy blacharskiej ma przecież bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo bierne użytkowników samochodów. Nowoczesne technologie naprawcze stają się coraz bardziej dostępne dla nowoczesnych pragnących rozwijać się serwisów blacharskich. Przykładem mogą być nowoczesne „spottery” umożliwiające między innymi naprawę elementów karoserii wykonanych jako profile zamknięte bez konieczności pracochłonnego demontażu tapicerki jak i całych elementów (np. drzwi). (fot. 2)
Uszkodzenia profili zamkniętych
W przypadku nowoczesnych karoserii samochodowych naprawa profili zamkniętych takich jak słupki, maski drzwi i inne wymaga również zastosowania innych metod niż dotychczas. Wynika to zarówno z zastosowanych do budowy nadwozia samochodowego materiałów konstrukcyjnych jak i powłok galwanicznych. Rynek napraw powypadkowych wymusił powstanie technologii tzw. napraw panelowych karoserii. Oferowane są różne narzędzia oraz zestawy czy też systemy naprawcze przeznaczone do prowadzenia prac związanych z usuwaniem uszkodzeń profili zamkniętych. Większość tych narzędzi oparta jest na metodzie „push and pull” czyli „pchaj
i ciągnij”.

EZ-Dent System czyli „push and pull”
w praktyce… (rys.1 i 2)
Co daje zastosowanie „push and pull” ? Oto kilka niewątpliwych zalet przemawiających jednoznacznie za stosowaniem tej metody naprawy:
1. Pozwala na naprawę elementów, które do tej pory podlegały wyłącznie wymianie.
2. Znacznie skraca czas naprawy.
3. Umożliwia stosowanie technik klejowych oraz naprawę elementów z aluminium.
4. Niska cena narzędzi w stosunku do uzyskiwanych efektów.
Metodę naprawy poszycia karoserii metodą panelową ilustrują rysunki rys. 1 i 2. Po oczyszczeniu miejsca naprawy z powłok lakierniczych mocuje się poprzez przygrzanie tzw. “BITY” (Fot. 4, 5). Po wprowadzeniu w otwory bitów pręta poprzecznego (cięgna) przy zastosowaniu wyciągarki dźwigniowej STYRONG PULLER lub EASY PULLER (rys. 1 i 2) dokonuje się naprawy. W zestawie urządzenia znajduje się również moduł do naprawy dużych powierzchni zwany LINE PULLER.
Kolejnym problemem związanym z naprawami nowoczesnych nadwozi samochodowych jest zgrzewanie elementów karoseryjnych wykonanych ze stali o podwyższonej wytrzymałości. Do zgrzewania tradycyjnych materiałów z których były wykonywane dotychczas elementy karoseryjne stosowane były inne parametry niż są wymagane do łączenia współcześnie stosowanych materiałów. Przykładowo do zgrzania dwóch blach o grubości około 1 mm każda wystarczyło zastosować prąd o wartości 5 kA, a dla blach o podwojonej grubości niewiele większy bo 6kA. Współczesna zgrzewarka musi umożliwiać uzyskanie w ciągu zaledwie ułamka sekundy prądu zgrzewania blisko 11 kA przy jednoczesnym docisku elektrod wynoszącym co najmniej 3 kN (0,3T). Aby prawidłowo były dobierane parametry zgrzewania konstruktorzy współczesnych urządzeń wyposażają je w mikroprocesorowe układy sterowania. Urządzenia wyposażone w takie układy sterujące pozwalają na automatyczne, a nawet dynamiczne dobieranie parametrów zgrzewania. Operator dokonuje jedynie wyboru trybu pracy np. „BLACHY O WYSOKIEJ WYTRZYMAŁOŚCI”, natomiast parametry dobierane SA automatycznie podczas pracy. Zwykle układy mikroprocesorowe sterujące nowoczesnymi zgrzewarkami spełniają następujące funkcje:
1. Sterowanie procesem zgrzewania.
2. Reguluje działanie układu chłodzenia.
3. Automatycznie identyfikuje podłączone oprzyrządowanie.
Współczesne zgrzewarki to przeważnie całe „centra naprawcze” umożliwiające wykonywanie większości czynności związanych z naprawą uszkodzonych elementów karoserii samochodowej. Posiadają zwykle oprzyrządowanie dodatkowe umożliwiające usuwanie wgnieceń mechanicznych, zgrzewania do karoserii podkładek, nakrętek, śrub, uchwytów. (Fot. 5 i 6). Oto wnioski:
1. Nadeszła konieczność wymiany większości zgrzewarek stosowanych obecnie w warsztatach blacharskich.
2. Stosowanie tradycyjnego MIG/MAG już nie wystarczy i konieczne jest wyposażenie w tzw. lutospawarkę.
3. Naprawy panelowe (np. EZ DENT) to przyszłość napraw poszycia karoserii.

Bogusław Raatz