Podkład kontra rdza 2008.03.10

Podkład kontra rdza

O fachowości lakiernika świadczy nie tylko wygląd auta, które właśnie naprawił.
Także to, czy już wkrótce nie zacznie ono rdzewieć.

Odpowiednie zabezpieczenie antykorozyjne nadwozia od dawna jest jednym z priorytetów producentów samochodów. Czasy aut, które rdzewiały już na prospektach, minęły bezpowrotnie, obecnie dziesięć czy piętnaście lat gwarancji antykorozyjnej na karoserię nikogo nie zaskakuje. Wciąż zaskakuje za to, jak małą wagę przywiązują do problemu lakiernicy samochodowi, którzy przecież powinni dążyć do pełnego odtworzenia właściwości karoserii sprzed wypadku. A więc nie tylko jej zewnętrznego wyglądu, lecz także odporności na korozję.
Bariera przed tlenem i wodą

Metody ochrony przeciw korozji są ściśle związane z istotą procesu rdzewienia stali. Aby zjawisko to zaszło, czyli stal zaczęła się utleniać, niezbędny jest tlen i woda, której obecność znacznie przyspiesza cały proces. Sposób przeciwdziałania jest zatem oczywisty. Należy na powierzchni stali stworzyć barierę, która nie dopuści do metalu czynników korozyjnych - powietrza i wilgoci. Można to osiągnąć na wiele sposobów, z których do ochrony karoserii samochodów powszechnie wykorzystuje się:

Cynkowanie - już cienka warstewka cynku nie przepuszcza do stali tlenu i wilgoci;
Fosforanowanie - również warstewka fosforanów żelaza tworzy skuteczną barierę czynnikom korozyjnym;
Nakładanie powłok ochronnych - odpowiednich podkładów antykorozyjnych i lakierów (lakier tworząc bardzo szczelną powłokę również jest warstwą antykorozyjną);
Stosowanie preparatów woskowych - np. preparatów do ochrony profili zamkniętych, które choć nie mają żadnej odporności mechanicznej, skutecznie nie dopuszczają wilgoci i tlenu do powierzchni stali.
Dwa pierwsze sposoby wykorzystywane są wyłącznie przy wielkoseryjnej produkcji samochodów, pozostałe - zarówno w produkcji, jak i renowacji karoserii.
Aktywna ochrona

Drugą powszechnie stosowaną metodą ochrony antykorozyjnej jest ochrona aktywna, tzw. protektorowa. Wykorzystuje się tu zjawisko polegające na tym, ze dwa różne metale połączone ze sobą mają inny potencjał elektrochemiczny i bardziej aktywny z nich zawsze jako pierwszy wchodzi w reakcję z tlenem, chroniąc dzięki temu drugi metal, mniej reaktywny. Takie zabezpieczenie daje właśnie pokrycie stali powłoką z cynku, który jest bardziej reaktywny niż żelazo. Cynkowanie blachy stalowej zapewnia, zatem podwójną ochronę - barierową oraz aktywną. Dlatego jest to obecnie jedna z podstawowych metod zabezpieczania stali przed korozją.
Wash primery najlepsze

W renowacji powypadkowej samochodów ochronę antykorozyjną uzyskuje się zazwyczaj poprzez zastosowanie odpowiedniego podkładu. Warunkiem skuteczności, o czym część lakierników zdaje się zapominać, jest nakładanie podkład na gołą blachę. Położenie najpierw szpachlówki poliestrowej, a dopiero potem podkładu, nawet najlepszego, nie zapewnia wystarczającego zabezpieczenia. Na zdjęciu przedstawiona została typowa korozja pod warstwą szpachlówki, której uniknąć pozwoliłaby nawet cienka warstwa ochronna naniesiona wcześniej na podłoże.
Przed korozją najlepiej chronią podkłady reaktywne, tzw. wash primery. Tajemnica ich skuteczności kryje się w utwardzaczu, który zawiera niewielkie ilości kwasu fosforowego, zapewniają znakomitą przyczepność do podłoża. Tym samym uniemożliwiają one rozprzestrzenianie się korozji podpowłokowej nawet w miejscach uszkodzeń powłoki (odpryski, rysy itp.). Oczywiście wash primery mają również odpowiednie dodatki antykorozyjne (fosforany cynku lub wapnia), stanowiące dodatkowe zabezpieczenie podłoża.
Podkłady tego typu nanosi się zazwyczaj bardzo cienkimi warstwami (o grubości kilkunastu mikrometrów), wymagają, więc one pokrycia innym podkładem (zwykle akrylowym), pozwalającym na uzyskanie odpowiedniej odporności barierowej i mechanicznej. Im lepszej jakości jest ten podkład, tym skuteczniejszą ochronę zapewnia zestaw wash primer - podkład akrylowy. W przypadku najwyższych wymagań stosuje się nawet nakładanie na podkład reaktywny podkładu epoksydowego.
Szczelny, ale...

Podkłady epoksydowe - dzięki specyfice żywic epoksydowych (świetna przyczepność do metalu, silne usieciowanie zapewniające dużą szczelność i tym samym nieprzepuszczalność dla wody)
- bez większego problemu pozwalają na uzyskanie powłok o znakomitych właściwościach antykorozyjnych.
Mają one jednak tę wadę, że zazwyczaj bardzo wolno się utwardzają (dużo dłużej niż podkłady akrylowe), co stanowi spory mankament w przypadku renowacji samochodów. Dlatego znacznie popularniejsze są w zastosowaniach przemysłowych czy przy lakierowaniu pojazdów użytkowych, gdzie ochrona antykorozyjna jest zdecydowanym priorytetem. Podkłady epoksydowe występują w różnych wersjach - od grubopowłokowych, typowo przemysłowych, przystosowanych nawet do natrysku hydrodynamicznego, aż do niskolepkich, o znakomitej rozlewności, nadających się do pracy w systemie "mokro na mokro".
Skuteczność kosztuje

Dobrą ochronę antykorozyjną mogą zapewnić również dwukomponentowe podkłady akrylowe - o ile tylko do ich produkcji stosowane są żywice o wysokiej jakości i spora ilość inhibitorów korozji. Niestety, znacznie podnosi to cenę wyrobu, dlatego tak popularne stały się na polskim rynku tanie podkłady wypełniające. Mają one jednak znikomą skuteczność w porównaniu z często kilkukrotnie droższymi produktami uznanych firm, które bez problemu mogą być nakładane nawet na gołą blachę, gwarantując jednoczenie kilkuletnie zabezpieczenie jej przed korozją.
Nie dla jednokomponentowych

Miedzy bajki należy natomiast włożyć zapewnienia niektórych producentów podkładów jednokomponentowych, którzy czasami chwalą się właściwościami antykorozyjnymi swych wyrobów. Niestety, sam charakter żywic stosowanych w tych podkładach (akrylowe 1K, nitrocelulozowe, alkilowe) w zasadzie wyklucza możliwość uzyskania przyzwoitej ochrony antykorozyjnej. Oczywiście jednokomponentowe podkłady nadają się do tymczasowej ochrony metalu (np. jako tzw. podkład transportowy czy magazynowy, zabezpieczający wyrób na czas od produkcji do momentu dotarcia do klienta), ale jako podstawowy podkład wykorzystywany w renowacji aut, a tym bardziej pojazdów użytkowych, nie powinny być stosowane.
Też ważne

Na koniec wypada wspomnieć jeszcze o innych czynnikach - często ważniejszych niż jakość i rodzaj użytych materiałów.
Po pierwsze - należy pamiętać, że tylko staranne oczyszczenie podłoża przed nakładaniem powłok lakierniczych gwarantuje wysoką przyczepność podkładu, co z kolei nie pozwala na rozwój korozji podpowłokowej.
Po drugie - zawsze trzeba stosować komplet oryginalnych komponentów. Nawet najlepszy podkład użyty z utwardzaczem innej firmy traci większość swoich właściwości.
Po trzecie - wskazane jest stosowanie lakierów nawierzchniowych wysokiej jakości, gdyż lakier również daje ochronę antykorozyjną, bo stanowi barierę dla wilgoci.
Po czwarte wreszcie - należy dbać o powłokę na samochodzie, regularnie ją myjąc z zanieczyszczeń (szczególnie soli, ale też ptasich odchodów itp.) oraz bezzwłocznie usuwając uszkodzenia (odpryski, rysy), które zawsze pojawiają się w trakcie eksploatacji pojazdu.
Łukasz Kelar
Novol